ساختار سازمانی چیست و انواع ساختارهای سازمانی

  • چرا باید در سازمان خود ساختار داشته باشیم؟
  • چطور می توان ساختار سازمانی را در کسب و کار خود پیاده سازی کنیم؟

برخی از کسب و کارها و یا به طور کلی سازمان ها برای اینکه بتوانند به صورت کارآمدتری امور خود را اداره کنند، از  ساختارهای سازمانی در کسب و کار خود استفاده می کنند. با این تفاسیر بسته به اندازه شرکت و نحوه عملکرد آن، انواع ساختارهای مختلفی مورد استفاده قرار می گیرد که در نهایت باعث پیشرفت و موفقیت در کسب و کارها می شود.  بنابراین دانستن اینکه شرکت شما چگونه عمل می کند به شما کمک می کند مطابق با آنچه از شما انتظار می رود عمل کنید و در کل به شما کمک می کند کسب و کار بهتری داشته باشید.

حال با توضیحات که دادیم در این مقاله  قصد داریم به تعریف ساختارهای سازمانی که شامل انواع مختلف آن‌ها  می شود و هدف و مزایای استفاده از آن‌ها بپردازیم.

ساختار سازمانی چیست؟

ساختار سازمانی چیست؟

ساختار سازمانی چگونگی تفویض اختیارات و فعالیت های خاص به سمت دستیابی به هدف سازمان را شرح می دهد و نقش یک کارمند و مسئولیت های مختلف او را در یک شرکت ، مشخص می کند. هر چه کارکنان اختیارات بیشتری داشته باشند، در ساختار سازمانی موفقتر خواهند بود. علاوه بر این، هر چه یک ساختار سازمان یافته تر باشد، یک شرکت کارآمدتر عمل می کند.  در نتیجه می توان گفت ما چهار نوع ساختار سازمانی داریم که عبارت اند از : ساختارهای عملکردی، ساختارهای مسطح، ساختارهای ماتریسی و ساختارهای تقسیمی.

تاثیر کوچینگ در ساختار سازمان

همیشه کوچ و کوچینگ میتواند مسیر و دید بهتری به ما برای ادامه مسیر بدهد چون در راستای اهداف تجاری و مهارتی که در این زمینه دارد کار میکند و هدف یک کوچ سازمانی این است که کیفیت ساختار و بازدهی کارکنان را به بالاترین سطح برساند. حتی بزرگترین سازمان و کمپانی ها در دنیا و ایران هم از یک کوچینگ کمک میگیرند زیرا یک کوچ با آموزش دیدن و تجربه های تخصصی در این زمینه دارد مستقیما متمرکز بر موضوع اصلی میشوند.

 

پیشنهاد ما برای مطالعه : کوچینگ سازمانی چیست؟

مزایای ساختار سازمانی چیست؟

مزایای ساختار سازمانی

اگرچه همه کسب ‌و کارها از ساختارهای سازمانی استفاده نمی‌کنند، اما آن‌هایی که از ساختارهای سازمانی استفاده می‌کنند، این موضوع می‌تواند مزایای بیشتری را برای آن ها به وجود آورد. در ادامه به برخی از مزایای پیاده سازی ساختار سازمانی در شرکت ها اشاره می کنیم که عبارت اند از:

  • باعث تصمیم گیری سریع‌تر می شود
  • به شما کمک می کند چندین کسب و کار داشته باشید و آن ها را رهبری کنید
  • بهره وری عملیاتی را بهبود می دهد
  • باعث افزایش عملکرد بیشتر کارکنان می شود
  • تداخل کاری را از بین می برد
  • باعث کاهش تعارض بین کارکنان می شود
  • ارتباطات بهتری را به وجود می آورد

تصمیم گیری سریع‌تر

هنگامی که تیم های مختلف در شرکت شما قادر به برقراری ارتباط مؤثرتر باشند، ارتباطات کلی شرکت شما نیز بهبود میابد. به همین خاطر این امر منجر به تصمیم گیری سریع‌تر می شود. به عبارت دیگر، جریان اطلاعات با ساختار سازمانی می تواند برای ارتقای تصمیم گیری سریع‌تر مورد استفاده قرار گیرد.

رهبری چندین کسب و کار

رهبری چندین کسب و کار

اگر صاحب کسب و کار هستید، داشتن یک ساختار سازمانی کمک می کند تا اطمینان حاصل کنید که همه کسب و کارهای شما به شیوه ای مشابه عمل کنند و از رویه های یکسانی پیروی کنند. از آنجایی که امکان حضور مالکان کسب و کارها در همه مشاغلی که دارند، وجود ندارد، یک ساختار سازمان یافته می تواند آرامش خاطر را برای آن ها  فراهم کند. این مورد به ویژه زمانی اتفاق می افتد که شرکت آن ها شروع به رشد در اندازه های بسیار بزرگ‌تر می کند.

بهره وری عملیاتی بهبود یافته است

از آنجایی که ساختار سازمانی شرکت‌ها را به تیم‌ها یا شاخه‌های مختلف تقسیم می‌کند، به مدیران نیز کمک می‌کند تا اطمینان حاصل کنند ، تمام وظایف و مسئولیت‌های ویژه آن بخش‌ها راحت‌تر انجام می‌شود. وقتی یک کارمند بداند باید روی چه چیزی کار کند، می‌تواند سریع‌تر و کارآمدتر عمل کند. در اصل، یک ساختار سازمان یافته یک سیستم کارآمد ایجاد می کند که به بهبود کلی عملکرد شرکت کمک می کند.

بهبود عملکرد کارکنان

بهبود عملکرد کارکنان

هنگامی که به یک کارمند وظایف و مسئولیت‌های خاصی به روشی واضح واگذار شود، می‌تواند به خوبی آن کارها را به پایان برساند. یک ساختار سازمان یافته راهنمایی هایی را برای کارمندان فراهم می کند که هر روز به بهترین شکل ممکن عمل کند. با این وجود بهبود عملکرد کارکنان همچنین می تواند به روحیه و اعتماد به نفس بیشتر کارکنان منجر شود.

از بین بردن تداخل کاری

هنگامی که کارکنان بر اساس مهارت و تخصص خود به تیم های جداگانه ای  تقسیم می شوند، خطر تداخل وظایف شغلی از بین می رود. برای مثال، اگر پروژه‌ای به یک تیم واگذار شود، تیم‌های دیگر می‌دانند که نباید در آن دخالت کنند، زیرا وظایف مشخص است و هر فردی باید در جای خود قرار بگیرد.

کاهش تعارض بین  کارکنان

کاهش تعارض بین کارکنان

استفاده از ساختارهای سازمانی می تواند به طور بالقوه تعارض بین کارکنان را در حالی که عوامل متعددی می تواند در این زمینه نقش داشته باشند را از بین می برد. این موضوع به این دلیل اتفاق می افتد که وقتی یک کارمند وظایف خود را بداند، تمرکز بیشتری روی کار خود خواهد داشت و از حاشیه ها دوری می کند. در بیشتر موارد، این یک راه عالی برای جلوگیری از هرگونه درگیری بین همکاران است.

ارتباط بهتر

در حالی که این امر از شرکتی به شرکت دیگر متفاوت است و به ساختار سازمانی خاص موجود آن ها بستگی دارد، سلسله مراتب سازمانی این پتانسیل را دارد که ارتباطات سالم بین بخش‌ها و تیم‌های مختلف را تقویت کند. هنگامی که وظایف به تیم ها و افراد مختلف محول می شود، افراد می دانند که برای برخی موارد به چه کسی مراجعه کنند و به چه کسانی نباید مراجعه کنند. برای مثال، اگر در یک تیم  فروش  کار می کنید، می‌دانید که در صورت بروز مشکلات به چه کسی گزارش دهید.

انواع ساختارهای سازمانی

انواع ساختارهای سازمانی

چهار نوع ساختار سازمانی وجود دارد که درک نحوه کار آن‌ها و مزایا و معایب آن‌ها می تواند به شما کمک کند تصمیم آگاهانه تری در مورد اینکه کدام را در محل کار خود اجرا و پیاده سازی کنید ، بگیرید که عبارت اند از :

  • ساختار تابعی یا عملکردی
  • ساختار تقسیمی
  • ساختار مسطح Flat organizations
  • ساختار ماتریسی

1. ساختار عملکردی

در یک ساختار عملکردی، سازمان ها به گروه های تخصصی با نقش ها و وظایف مشخص تقسیم می شوند. ساختار عملکردی همچنین به عنوان ساختار سازمانی وابسته شناخته می شود که این نوع ساختار معمولاً در مشاغل کوچک و متوسط  مورد استفاده قرار می گیرد به همین خاطر اکثر افراد تجربه کار در این نوع ساختار سازمانی را دارند.

به عنوان مثال، بسیاری از شرکت ها سازمان خود را به بخش های مختلفی مانند مالی، بازاریابی و منابع انسانی تقسیم می کنند. سپس هر یک از این بخش ها مدیری دارد که بر آن  بخش نظارت دارد. سپس این مدیر توسط یک مدیر یا مدیر اجرایی که چندین بخش را اداره می کنند، مورد نظارت قرار می گیرند.

مزایای استفاده از این ساختار:

  • کارمندان بر اساس مهارت گروه بندی می شوند
  • حس کار تیمی بیشتر است

برخی از معایب این ساختار عبارت‌اند از:

  • عدم ارتباط با سایر بخش ها
  • رقابت ناسالم وجود دارد
  • مشکلات مدیریتی در آن زیاد دیده می شود

2. ساختار تقسیمی

در یک ساختار تقسیمی، تیم های مختلف در کنار یکدیگر برای رسیدن به یک هدف واحد و مشترک کار می کنند. هر یک از این بخش ها مجری خاص خود را دارند که نحوه عملکرد آن شعبه را مدیریت می کند، بودجه آن را کنترل می کند و منابع لازم را به  بخش خود تخصیص می دهد.

شرکت های بزرگ از این نوع ساختار سازمانی استفاده می کنند. یکی از نمونه‌های ساختار تقسیم‌بندی را می توان در شرکت خودروسازی پیدا کرد . به طور مثال این شرکت ها خط تولید  خودروهای شاسی‌بلند، وانت بار یا سدان را درون خود دارند. در حالی که هر شعبه عملکرد خاص خود را دارد،با این وجود همه آن‌ها یک هدف مشترک یعنی فروش بیشتر را دارند. با این وجود این نوع ساختار به عنوان ساختار چند بخشی یا تقسیمی شناخته می شود.

مزایای ساختار تقسیمی:

  • روی یک کالا یا خدمت واحد تمرکز دارد
  • رهبری متمرکز تری دارد

معایب این ساختار:

  • ادغام ضعیف با سایر بخش ها
  • رقابت بین بخش ها
  • عدم ارتباط بین بخش ها
  • پیامدهای مالیاتی بالقوه

3. ساختار مسطح Flat organizations

ساختار مسطح

در یک ساختار مسطح، سطوح مدیریتی اندک یا حتی بدون مدیر هستند. شرکتی که از این ساختار استفاده می‌کند می‌تواند تنها یک مدیر بین مدیران اجرایی خود و سایر کارکنان داشته باشد، به همین خاطر آن را ساختار مسطح می نامند. این نوع ساختار سازمانی بیشتر توسط شرکت‌های کوچک‌ استفاده می‌شود، زیرا آن‌ها کارکنان کمتری دارند، این در حالی است که می‌توان از آن در شرکت‌هایی بزرگ تر نیز از آن ها استفاده کرد.

مزایای ساختار مسطح

  • صرفه جویی در هزینه
  • این نوع ساختار ارتباط خوب را تقویت می کند
  • روحیه کارکنان بالاتر است
  • تصمیم گیری سریع‌تر اتفاق می افتد

معایب آن

  • درگیری بالقوه بین کارکنان
  • سردرگمی در مسیر رهبری

4. ساختار ماتریسی

ساختار ماتریسی

در سبک ماتریسی ساختار سازمانی، کارکنان به تیم‌هایی تقسیم می‌شوند که به دو مدیر ،  یک مدیر پروژه یا مدیر محصول و یک مدیر عملکردی گزارش می‌دهند. در اصل، ساختار ماتریسی ترکیبی از ساختارهای مختلف سازمانی است. از آنجا که این تیم ها دو مدیر دارند، ساختار ماتریسی دوگانگی و اشتراک منابع را ترویج می کند.

افرادی که برای شرکت‌هایی که از ساختار ماتریسی  دارند ، کار می‌کنند، این امکان برایشان فراهم است تا مهارت های مختلفی کسب کنند و آن ها را تقویت کنند، زیرا ممکن است پروژه‌های مختلفی انجام دهند در نتیجه به سطوح مختلف تخصص یا مهارت نیاز دارند.

مزایای ساختار ماتریسی

  • گفتگوی باز را تقویت می کند
  • محیط کار منعطف است

معایب این ساختار

  • سردرگمی در رهبری
  • سوگیری های مختلف از طرف رهبری
  • ساختار پرهزینه تری دارد
  • نقش ها ممکن است به وضوح تعریف نشده باشند
  • حجم کار به صورت بالقوه برای کارمندان بالاتر است.

کلام آخر

ما در این مقاله در مورد ساختار سازمانی و انواع آن صحبت کردیم و آن ها را مورد بررسی قرار دادیم  که عبارت اند از ساختار عملکردی، ساختار تقسیمی، ساختار مسطح و ساختار ماتریسی که هر کدام روش خاصی را دنبال می کنند به همین خاطر هر کدام از آن ها معایب و مزایای خاصی دارند که هر فردی می تواند از آن ها در کسب و کار خود استفاده کنند.

مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید